Muziek geeft ouderen een veilig gevoel interview

Wie muziek maakt, is niet langer eenzaam. Dat is een van de doelstellingen die Sielke Defloo, medewerker van het belevingsteam en muziektherapeute in WZC De Zilvermolen, voor ogen heeft. Maar hoe breng je een heel woon- en zorgcentrum aan het zingen? “Simpel,” zegt Sielke, “Ik start een koor.”

Sielke, geboren en getogen in Aartrijke, heeft ergotherapie en muziektherapie gestudeerd. Geen wonder, want haar grote hobby’s hebben allemaal met muziek te maken. Ze speelt piano en saxofoon, volgde muziekschool en een muziekatelier.

Is muziektherapie een logische keuze voor jou geweest?

Ja, natuurlijk. Ik ben altijd al graag met muziek en mensen bezig geweest. Het sprak me wel aan om met muziek mensen te kunnen bereiken. Ik zie bij mijzelf wat muziek kan doen. Laat staan wat het allemaal niet kan doen bij een groep mensen, op emotioneel vlak of door verbondenheid. Dat vind ik wel belangrijk. Muziek kan een succeservaring en een goed gevoel teweeg brengen. Mensen met dementie die anders nog moeilijk aan activiteiten kunnen deelnemen, kunnen bij liedjes van vroeger zich soms nog de woorden en zinnen herinneren en meezingen.

Wat houdt muziektherapie juist in?

Ik denk dat elke muziektherapeut daar wel een ander antwoord op heeft, maar voor mij betekent het dat je muziek als middel inzet om bepaalde doelstellingen te bereiken. Ik kijk naar waar de persoon zelf nood aan heeft: contact, de communicatie verbeteren, beweging, emoties uiten, …. Je kan dat bereiken door samen te zingen, muziek maken met instrumenten, muziek beluisteren of dansen. Het zou ook fijn zijn mocht de favoriete muziek van ouderen met dementie op hun kamer mogen spelen. Muziek kan namelijk onrust of dwaalgedrag verminderen of iemand beter doen voelen.

Vraagt muziektherapie voor personen met dementie een andere aanpak?

De muziekkeuze vraagt een aanpassing. Je moet altijd zo’n 30 à 40 jaar terug gaan in de tijd. Wat was de muziek van toen? Ze herinneren zich die nog en kunnen meezingen. Dat geeft dikwijls een goed en veilig gevoel van herkenbaarheid. Ook al zitten ze in een omgeving die ze niet kennen, ze kennen het liedje wel. Ze kunnen nog een paar zinnen meezingen terwijl ze anders soms niet op hun woorden kunnen komen wanneer ze iets willen vragen.

Hoe pas je dat toe in een afdeling zoals Jomewo?

Jomewo is een afdeling voor personen met jongdementie en Korsakov. Sowieso moet ik de muziekkeuze aanpassen. Zij zijn ook nog een stuk actiever. Ze kunnen meer bewegen en dansen op muziek. Maar de doelstellingen, zoals zich dingen proberen herinneren, contact maken, zich goed voelen, … blijven hetzelfde.

Had je al eerder als therapeute gewerkt?

Ik had al een stage gedaan als ergotherapeut in een woon- en zorgcentrum in Oostkamp. Voor mijn eindwerk had ik daar een koor opgestart voor mensen met dementie. Verder heb ik nog een stage gedaan in een ziekenhuis als stagiair ergotherapeut in Brugge en in een tehuis voor personen met hersenverlamming en in een psychiatrische instelling in Gent. Mijn langste stage was als muziektherapeut voor volwassenen en kinderen met een diep mentale beperking in Lovendegem. Ik had dus wel al een beetje ervaring voor ik hier begon.

Muziektherapie voor kinderen en ouderen verschilt natuurlijk wel.

Het vraagt wel een aanpassing. Ouderen zijn helemaal anders dan kinderen. Je moet je communicatie aanpassen. Op mijn vorige stage heb ik met kinderliedjes gewerkt, dat zijn deuntjes die ook mensen met dementie zich nog goed herinneren. Maar je moet het net anders aanpakken. Het mag niet op een kinderachtige manier overkomen. Je moet de mensen altijd als volwassenen blijven zien met veel levenservaring. Ze hebben een heel verhaal achter zich waarvan je zelf ook nog iets kunt opsteken. Als je luistert merken zij dat je respect voor hen en hun verhaal hebt. Je krijgt ook de tijd om ernaar te vragen.

Bij een vorige stage in een wzc had je een koor opgericht. Welke effecten had dat op de deelnemende bewoners?

Dat was in een woonzorgcentrum op de afdeling van de dagverzorging. Ik zag een man in een leefgroep die de hele dag naar beneden staarde en geen contact maakte. Maar van zodra de muziek en de liedjes speelden, kwam die man tot expressie, maakte hij terug contact, richtte zich op en zong mee. Dat was een moment waarop hij zich duidelijk uitleefde en weer begon te bewegen. Er ontstond oogcontact dat er anders in die leefgroep weinig was. Het is een succes wanneer mensen die niet meer spreken, plots toch enkele woorden of hele zinnen meezingen.

Ik heb ook een effect gemerkt bij personen met heel zware dementie. Sommigen bewogen nog amper, maar ik zag hun voet toch soms meetikken op het ritme van de muziek.

Was het een effect van lange duur?

Bij de mensen met dementie is het effect er vooral tijdens het moment zelf. Maar bij sommige ouderen die elke week naar het koor kwamen, merkten we wel dat het opgewekt gevoel langer bleef duren. De deuntjes blijven in hun hoofd hangen, ze zongen het op de terugweg naar huis, … Zo hoorde ik dat een bewoner die elke dag naar huis ging, ook zelf begon mee te zingen met de radio.

Tijdens individuele therapie met ouderen kan je ook werken naar effecten op langere duur. Zo kan je iemand die bijvoorbeeld heel apathisch is, via muziektherapie stimuleren om meer interactie te maken en zich meer te uiten. Het kan dat hij of zij dan ook in de leefgroep meer energie vertoont.  

Kan muziek dementie preventief tegengaan?

Muziek stimuleert de hersenen door een appel te doen op het muzikale geheugen, een deel van de hersenen dat lang intact blijft bij mensen met dementie. Veel denkprocessen vallen weg, maar iemand met dementie kan het ritme, de melodie en de klank van muziek lang blijven voelen, horen en herkennen. Ik vind het goed dat via muziek deze vaardigheden worden onderhouden. Ik geloof dat dit de oudere persoon deugd doet.

In een koor of tijdens individuele therapie kunnen cognitieve vaardigheden worden onderhouden doordat liedjesteksten, melodie en het ritme van de liedjes terug worden opgehaald uit hun geheugen. Personen die meezingen met de teksten oefenen communicatie en spraak. 

Door een groepsgevoel te creëren, stimuleer je ook sociale vaardigheden en ga je eenzaamheid tegen. Dementie is vooral een contactstoornis. Het contact tussen de persoon en omgeving wordt steeds moeilijker. Muziek kan op dit vlak ook een brug slaan, en kan er soms toch contact gemaakt worden, bijvoorbeeld door een ritme te delen, samen een melodie te zingen, samen mee te wiegen of tikken op een lied.

Wat hoop je met muziektherapie te bereiken?

Het eerste wat ik altijd probeer te bereiken, is dat de persoon zich veilig voelt bij mij of in de groep. Daarna kan je ook naar andere doelstellingen zoals contact, communicatie, beweging, expressie en  herinneringen ophalen toewerken. Contact tussen mensen en samenhorigheid zijn een van de mooiste dingen die je iemand kan geven, vind ik. Je vermindert een stukje de eenzaamheid van die mensen.

 

Heb je interesse om deel te nemen aan het koor? Download hierboven de folder voor meer informatie, of informeer nu bij Sielke Defloo (sdefloo@zilvermolen.be). Schrijf je hier in voor het koor via de website.

Foto’s: Jan Mortier

By |2014-09-26T14:08:38+01:00september 26th, 2014|News|0 Comments

Heerweg-Zuid 126
9052 Zwijnaarde
09 222 52 88

Jan Van Aelbroecklaan 64
9050 Gentbrugge
09 330 10 01

Heerweg-Zuid 126
9052 Zwijnaarde
09 222 52 89

Jan Van Aelbroecklaan 64
9050 Gentbrugge
09 330 10 01

Kortrijksesteenweg 775
9000 Gent
09 330 20 35

Sint-Jozefstraat 1 A
9041 oostakker
tel: 0471 40 21 33
info@zcglorieux.be